Avontuur

Als Eros en avontuur vaak innig met elkaar verweven zijn, komt dat niet doordat liefde betekenis en legitimiteit aan avontuur verleent, maar juist doordat alleen een leven in de vorm van avontuur werkelijk liefde kan vinden.

G. Agamben, Avontuur

In de vorige blogbijdrage onderzochten we Giorgio Agambens paradoxale ideeën over liefde, afstandelijkheid en de onaantastbare andersheid van de mensen die ons het meest na aan het hart liggen. Nu richten we onze aandacht op de manieren waarop men deze aangeboren afstand, die twee zielen die betekenis en tederheid in elkaars aanwezigheid hebben gevonden zowel verbindt als scheidt, voorzichtig kan uitdagen.

Om dit te doen, blijven we Agambens subtiel verfijnde manier van denken onderzoeken, en in het bijzonder zijn erudiete en poëtisch verfijnde bespiegelingen over het verband tussen avontuur en liefde. Want is het dagelijks leven uiteindelijk niet gewoon een eindeloze en soms gevaarlijke reis naar iemand die eveneens worstelt en hoopt om ons op zijn of haar beurt te benaderen en op een dag het diepste centrum van ons wezen te bereiken?

In een kort boek over de geschiedenis, betekenis en het belang van het woord “avontuur” wijdt de Italiaanse filosoof een heel hoofdstuk aan het onthullen van de innige verbondenheid ervan met amoureus verlangen en het hartstochtelijke najagen van een liefde die ons dagelijks leven zowel overstijgt als verdiept. Agamben daagt de lezer op provocerende wijze uit zich voor te stellen dat avontuur eigenlijk niet iets buitengewoons is, dat wil zeggen, een gebeurtenis die iemand oog in oog brengt met een verrassende, ongelooflijke of zelfs bizarre reeks omstandigheden. Integendeel, hij probeert het avontuurlijke potentieel van het alledaagse en banale onder woorden te brengen, dat wil zeggen, van onze waakzame worsteling om betekenis te vinden en daaruit de kracht te putten om voor onszelf en anderen in liefde te blijven werken.

In deze zin stelt Agamben onze soms al te romantische en naïeve vooronderstellingen over de aard van Eros en de manieren waarop we verwachten dat hij zich in ons leven manifesteert, ter discussie. Erotische liefde wordt maar al te vaak beschouwd als zorgeloos, opwindend en buitengewoon. Daarom wordt zij vaak gedachteloos gebruikt als middel om te ontsnappen aan de eentonigheid en banale herhaling van het dagelijks leven. Het is een poging om zich in naam van een amoureus avontuur los te maken van alle verantwoordelijkheid en terughoudendheid. Maar zoals Agamben opmerkt, verleent deze vaak onnadenkende daad geen legitimiteit en betekenis aan avontuur. Integendeel, onze rug toekeren naar de onzekere odyssee van onze dagelijkse ervaringen, ons zwoegen en onze vreugde, onze angsten en hoop, is in feite een verraad aan het avontuur in naam van iets tijdelijks en illusoirs.

Erotische liefde is voor Agamben geen middel tot een doel, maar het doel zelf. Het is iets wat voortdurend bereikt en verdiend moet worden - een eindeloze overbrugging van de afstand tussen mij en de persoon die ik aanbid en actief koester. Daarom veronderstelt erotische liefde toewijding, een bereidheid om de last van de verantwoordelijkheid voor het avontuur dat zich aandient te dragen, de levensreis die ons al als geschenk is gegeven en die we geacht worden te koesteren, te cultiveren en met anderen te delen.

In wezen is een “leven in de vorm van avontuur” dus een leven dat het stille wonder van het alledaagse in al zijn ingetogen glorie kan waarderen, ruimte kan geven en bewaren. Alleen zo’n stil maar moedig bestaan kan ware liefde huisvesten, want liefde is een eindeloze en moeizame reis die ons paradoxaal genoeg altijd weer naar huis brengt, naar de plek waar we begonnen - het centrum van het wezen van de ander.

Auteur: Yakim Petrov

Yakim Petrov - Filosofisch dagboek van Pulvis