Sa Pagdadalamhati

Isa pa rin si Roland Barthes (1915-1980) sa mga pangunahing personalidad sa kontemporaryong pilosopiya at teoryang kritikal, sapagkat mahalaga sa sinumang nagtatrabaho sa mga larangang iyon ang kanyang mga ambag sa semiotika, lingguwistika, at teoryang pampanitikan.

Gayunman, nais naming iharap ang mas matalik na pilosopikal na paglalakbay ni Barthes. Doon, sa kanyang sentimentalidad at sa malalim na mapagmahal niyang paraan ng pagpapaliwanag sa mga multo ng damdamin ng tao sa pamamagitan ng musika at panitikan, inilalantad ng Pranses na palaisip ang kanyang kaisipan bilang isang kahanga-hanga ngunit kakaibang paghahanap sa mga pagkakaiba-iba at maliliit na pagkakaiba na nagbubunyag sa walang-katapusang anyo ng pag-iral ng tao.

Kaya naman, tungkol sa bantog na “Talaarawan ng Pagluluksa” ni Barthes ang sumusunod na sanaysay - isang napakapersonal na aklat ng pagtatapat na isinulat niya matapos pumanaw ang kanyang ina. Isang talaarawan ng dalamhati na tumatalakay sa bawat lamat na maaaring idulot ng pagkawala. Patotoo ang “Talaarawan ng Pagluluksa” ni Barthes sa pagpapatuloy ng pag-ibig at sa tapang na ilantad hindi lamang ang tapang ng isang nagdadalamhati kundi pati ang kawalan nito ng pag-asa.

Iniaalay sa “Talaarawan ng Pagluluksa” ni Roland Barthes

Sa pagtatala ko ng mga ito, ipinauubaya ko ang sarili ko sa pagiging karaniwan ko. Ang pagiging karaniwan ng ating pagluluksa. Halos di-matiis na kaisipan ito matapos mawala ang mga pinakamalapit sa atin. Tumatagos ang kaisipang ito sa hindi kayang pangalanan ng isang tao sa pagharap niya sa pagkamatay ng mahal sa buhay. Ang harapin ang damdaming walang dangal, kadakilaan, o tula sa pagkawala. Pawang bigat lamang ng matinding kawalan, na pinahahaba ng magaan na paulit-ulit na takbo ng buhay matapos ang gayong mapaminsalang pangyayari.

Para sa nagdadalamhating persona ni Barthes, nababalot ng pagkalabo ang daigdig ng posibilidad na gawing sining at kahulugan ang kamatayan. Sa ganitong karanasan ng matinding pagdadalamhati sumisibol ang tuksong maging malupit, makasarili, at mababaw. Isang pang-akit na parusahan ang walang-halaga at karaniwang pangyayari ng kamatayan at ang mga luhang idinudulot nito. Mga luhang hindi maabot ng pagsusulat, pagpipinta, o pag-awit, ibig sabihin, ng isang mas mataas na katotohanan.

Dito nahahayag ang kaisipang pilosopikal ni Barthes hindi bilang bahagi ng walang hanggang pagtuturong nagtuturo sa atin kung paano mamatay, kundi bilang gawaing iniaalay sa malupit na realidad ng pagluluksa. Isang debosyong naglalantad sa tunay na kahinaan ng isang tao. Ibig sabihin, ang marupok na pagiging bukas na hindi nakasentro sa iisang buháy na ego na takot sa sarili nitong wakas, kundi sa ego na lantad sa lubos na pagkawala ng isang minamahal. Sa ganitong pagkakalantad naipahahayag ang pagtanggi sa bawat pambawi na nagmumula sa mga karaniwang batayan ng pag-iral. Hindi kailangang magbahagi, lumabas, o magtuon sa trabaho ang nagluluksa upang danasin ang kirot at pagdurusa.

Hindi nahahayag ang tapang ng taong tapat sa dalamhati sa pamamagitan ng pagdaig dito, kundi sa pagbabantay sa malaswa nitong kababawan. Tungkol naman sa kahulugan ng gayong pagkabaliw na pagbabantay, hindi ito matatagpuan sa isang palagay na kasingkaraniwan lamang nito, gaya ng pagpapagaling sa dalamhati sa pamamagitan ng pagpapanatili rito.

Ang sinisikap arukin ng kaisipan ni Barthes ay ang pag-iral sa patuloy na pananatili ng isang sugat. Isang sugat na walang lunas at naging pinakadiwa ng isang tao. At ang kawalang-lunas na ito ng pagkawala ang hindi lamang naglalarawan sa pagluluksa, kundi humaharap din sa atin sa realidad ng isang bagay na hindi saklaw ng panahon at espasyo. Sapagkat ang umiral sa dalamhati ay ang manahan sa pagkakahinto ng kawalang-hanggan. Ang tiisin ang ganap na presensiya ng walang katapusan, na nahahayag bilang pagkawala ng minamahal na iba, na humahadlang sa bawat pagtatangkang isama ang nagluluksa sa daloy ng pag-iral.

O sa mga salita mismo ni Barthes:

[Mourning]

Hindi Tuluy-tuloy, kundi Hindi Gumagalaw.

Dito na sa wakas maipapahayag ang isang malinaw na tanong. Paano ito natitiis? Paano nagagawa ng isang tao na huwag maging malupit, makasarili, makitid ang isip, o mas masahol pa? Muli, napakasakit ng sagot ni Barthes. Hindi ito matitiis, at nagiging kung ano man ang hindi kayang sikmurain ng isang tao.

Ngunit habang nagpapatuloy at lumalalim ang hindi gumagalaw na kawalan ng pagluluksa, at nagbabalik taglay ang buong malupit nitong kababawan, dumarating ang sandali ng katahimikan.

Payapang katapusan ng linggo noong Agosto 15; habang ipinapalabas sa radyo ang The Wooden Prince ni Bartók, binabasa ko ito (sa pagbisita sa Templo ng Kashino, ang mahabang salaysay tungkol sa paglalakbay ni Bashō): “Matagal kaming nanatiling nakaupo sa lubos na katahimikan.”
Agad kong naramdaman ang isang uri ng satori, banayad at kaaya-aya, na para bang napapawi ang aking dalamhati, napapailalim sa mas mataas na anyo, at napagkakasundo, palalim nang palalim nang hindi nababawasan - na para bang “nababalik ko ang aking sarili”.
Ang satori ay nangangahulugang biglaang kaliwanagan, at sumasagisag sa espirituwal na layunin ng Zen Buddhism.

Para sa pagluluksa ni Barthes, nangangahulugan ito ng isang sandali ng kawalang-kinikilingan, isang katahimikan kung saan walang nagbago, walang tunay na nagkabati o nalampasan. Gayunman, ang tanging nasilayan sa loob ng tahimik na sandaling ito ay ang presensya ng sarili ko bilang isang taong nagdadalamhati, bilang isang taong tunay na umiiral sa loob ng sugat nitong hindi humuhupa. Sa munting kislap na ito nagsisimula ang paghilom. Hindi ang pagbabalik sa dating pamumuhay, ni ang pag-asang darating ang isang ganap nang gumaling na buhay, kundi ang pagtanggap sa ganap na kasalukuyan ng sarili ko habang nagluluksa. Isang pagkilalang siyang diwa ng malalim na pagkabukas-palad sa alaala ng isang yumaong mahal sa buhay. Ayaw ng mga pumanaw na mapayapang nakahimlay na alalahanin sila bilang mga multong gumugulo sa mga buhay. Ang hinihingi nila ay ang katiyakan ng Pangwakas. Ibig sabihin, ang pagtanggap sa nangyari na at hindi na maaaring maulit…

Sinimulan ni Barthes na isulat ang “Mourning Diary” niya t kinabukasan matapos pumanaw ang kanyang ina- Oktubre 25^ika 1977. Itinago niya ito nang halos dalawang taon. Ang huling entry na may petsa ay mula Setyembre 15^ika 1979. Sinasabi nito:

May mga umagang napakalungkot…

Isang tunay na mababaw na pahayag, isang di-makatwirang wakas sa walang katapusang pagluluksa sa pagkawala. Isang marupok na monumento sa hindi na maaaring maulit…

Maman.

May-akda: Yakim Petrov

____________________________________________________________

1. Lahat ng pangungusap na naka-italic ay mga sipi mula sa:
Barthes, R. (2009). Mourning Diary. Isinalin ni Richard Howard. New York: Hill and Wang

2. Ang The Wooden Prince ay isang pantomime ballet na may iisang yugto, na kinatha ng isa sa mga pinakatanyag na kompositor ng Hungary, si Béla Bartók, sa pagitan ng 1914-1916.
3. Si Matsuo Bashō (1644-1694) ang pinakatanyag na makata ng panahon ng Edo sa Japan.
4. Ito ang depinisyon ng satori ayon sa Merriam-Webster.

 ------------------

Samahan kami sa pagtulong sa mga pamilya na parangalan sa pamamagitan ng sining ang alaala ng kanilang mga mahal sa buhay at alagang hayop!

Available na ngayon ang aming Affiliate Program. sa https://www.pulvisurns.com/pages/affiliate-program-by-pulvis-art-urns